Sinh học online, giải trí hài hước

Bài giảng sinh học luyện thi đại học: NST và đột biến cấu trúc NST


Đột biến đảo đoạn nhiễm sắn thể
NHIỄM SẮC THỂ VÀ QUÁ TRÌNH PHÂN BÀO
I– HÌNH THÁI VÀ CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
1. Hình thái nhiễm sắc thể
– Nguồn gốc tên gọi: khi nhuộm tế bào bằng thuốc nhuộm kiềm tính, người ta thấy có những cấu trúc nằm trong nhân có khả năng nhuộm màu sắc đặc trưng nên gọi chúng là những vật thể nhiễm sắc.
– Khái niệm: NST là cấu trúc được tạo nên do phân tử ADN liên kết với các loại prôtêin khác nhau ở sinh vật nhân thực. Ở sinh vật nhân sơ: ADN có dạng mạch kép, vòng và chưa có cấu trúc NST.
– Hình thái: quan sát rõ nhất ở kỳ giữa nguyên phân, NST lúc này là NST kép gồm 2 crômatit dính nhau tại tâm động:
+ Tâm động là vị trí liên kết với thoi phân bào giúp NST di chuyển về các cực của tế bào trong quá trình phân bào.
+ Đầu mút có tác dụng bảo vệ các NST, giúp các NST không dính vào nhau.
+ Các trình tự khởi đầu nhân đôi ADN là những điểm mà tại đó ADN bắt đầu được nhân đôi.
– Đặc điểm bộ NST các loài:
+ Mỗi loài có bộ NST đặc trưng về số lượng, hình thái, cấu trúc.
+ Trong tế bào sinh dưỡng, NST thường tồn tại thành từng cặp tương đồng (2 NST giống nhau về hình thái, kích thước và trình tự các gen) tạo thành bộ NST lưỡng bội (2n).
+ Trong giao tử, số NST bằng ½ số NST trong tế bào sinh dưỡng, gọi là bộ NST đơn bội (n).
– Có 2 loại NST:
+ NST thường gồm nhiều cặp NST tương đồng.
+ NST giới tính gồm 1 cặp hoặc 1 chiếc.
2. Cấu trúc siêu hiển vi của nhiễm sắc thể: 4 mức co xoắn
– Mức xoắn 1: sợi cơ bản (đường kính 11 nm) là chuỗi nuclêôxôm (đoạn ADN gồm 146 cặp nuclêôtit quấn quanh 8 phân tử prôtêin histôn bằng 1¾ vòng xoắn).
– Mức xoắn 2: sợi chất nhiễm sắc (đường kính 30 nm).
– Mức xoắn 3: sợi siêu xoắn (đường kính 300 nm).
– Mức xoắn 4: tạo NST đơn, crômatit (đường kính 700 nm).




ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮN THỂ
I– ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
1. Khái niệm
– Khái niệm: đột biến cấu trúc NST là những biến đổi trong cấu trúc của NST dẫn đến sự sắp xếp lại các gen và làm thay đổi hình dạng và cấu trúc của NST.
– Nguyên nhân: do biến đổi sinh lí nội bào hoặc do các tác nhân đột biến:
+ Tác nhân vật lí: tia phóng xạ...
+ Tác nhân hoá học: hoá chất độc hại như thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ...
+ Tác nhân sinh học: virut...
2. Các loại đột biến cấu trúc NST
a. Mất đoạn
– Định nghĩa: là dạng đột biến làm mất đi một đoạn nào đó của NST.
– Ảnh hưởng: giảm số lượng, mất cân bằng gen nên thường gây chết đối với thể đột biến.
– Ví dụ: ở người, mất một phần vai ngắn NST số 5 gây hội chứng tiếng mèo kêu.
– Vai trò: gây mất đoạn nhỏ để loại những gen không mong muốn ở một số cây trồng.
b. Lặp đoạn
– Định nghĩa: là dạng đột biến làm cho một đoạn nào đó của NST có thể lặp lại một hay nhiều lần.
– Ảnh hưởng: gia tăng số lượng, mất cân bằng gen nên có thể gây hại cho thể đột biến. Làm tăng lượng sản phẩm của gen có thể có lợi.
– Ví dụ: ở đại mạch, lặp đoạn làm tăng hoạt tính amilaza, rất có ý nghĩa trong sản xuất bia.
– Vai trò: tạo gen mới trong tiến hoá.
c. Đảo đoạn
– Định nghĩa: là đột biến làm cho một đoạn nào đó của NST đứt ra, tự đảo ngược 180o và nối lại.
– Ảnh hưởng: thay đổi trình tự phân bố các gen trên NST, tăng hoặc giảm mức độ hoạt động của gen. Có thể gây giảm khả năng sinh sản.
– Ví dụ: loài muỗi, đột biến đảo đoạn lặp đi lặp lại trên các NST góp phần tạo nên loài mới.
– Vai trò: tạo nguồn nguyên liệu cho quá trình tiến hoá.
d. Chuyển đoạn            
- Phân loại
Chuyển đoạn trên cùng NST: một đoạn của NST đứt ra rồi gắn vào vị trí khác.
Chuyển đoạn giữa 2 NST không tương đồng:
     Chuyển đoạn tương hỗ: có sự tách ra một đoạn trên cả hai NST và đổi chỗ cho nhau.
     Chuyển đoạn không tương hỗ: một đoạn của NST khác tách ra rồi gắn vào NST khác.
 – Ảnh hưởng: làm thay đổi nhóm gen liên kết, thường làm giảm khả năng sinh sản của thể đột biến.
– Ví dụ: chuyển đoạn không cân giữa NST số 22 với NST số 9 làm NST 22 ngắn hơn bình thường gây nên bệnh ung thư máu ác tính.
– Vai trò: quan trọng trong quá trình hình thành loài mới, phòng trừ sâu hại.

Các dạng đột biến cấu trúc NST
NST trước đột biến
NST sau đột biến
Mất đoạn
ABCDE●FGH
ABCE●FGH
Lặp đoạn
ABCDE●FGH
ABCBCDE●FGH
Đảo đoạn
Gồm tâm động
ABCDEFGH
ABCFEDGH
Ngoài tâm động
ABCDE●FGH
ADCBE●FGH
Chuyển đoạn
Trong một NST
ABCDE●FGH
ADE●FBCGH
Giữa các NST không tương đồng
Chuyển đoạn không tương hỗ
ABCDE●FGH
MNOPQ●R
MNOABCDE●FGH
PQ●R
Chuyển đoạn tương hỗ
Cân
ABCDE●FGH
MNOPQ●R
MNODE●FGH
ABCPQ●R
Không cân
ABCDE●FGH
MNOPQ●R
MNOPBCDE●FGH
AQ●R

 
Sơ đồ tư duy đột biến cấu trúc NST

Câu 1: Dạng đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể (NST) gây hậu quả nghiêm trọng nhất cho cơ thể là





Câu 2: : Loại đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể ít gây hậu quả nghiêm trọng cho cơ thể là




Câu 3:Một nhiễm sắc thể bị đột biến có kích thước ngắn hơn so với nhiễm sắc thể bình thường. Dạng đột biến tạo nên nhiễm sắc thể bất thường này có thể là dạng nào trong số các dạng đột biến sau?




Câu 4:Nhiễm sắc thể ở sinh vật nhân chuẩn được cấu tạo từ chất nhiễm sắc có thành phần chủ yếu gồm




Câu 5: Sơ đồ sau minh họa cho các dạng đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể nào? (1): ABCD.EFGH → ABGFE.DCH (2): ABCD.EFGH → AD.EFGBCH




Câu 6: Trong chọn giống, để loại bỏ một gen có hại ra khỏi nhóm gen liên kết người ta thường gây đột biến




Câu 7: Một nhiễm sắc thể có các đoạn khác nhau sắp xếp theo trình tự ABCDEG.HKM đã bị đột biến. Nhiễm sắc thể đột biến có trình tự ABCDCDEG.HKM. Dạng đột biến này




Câu 8: Khi nói về đột biến đảo đoạn nhiễm sắc thể, phát biểu nào sau đây là sai?




Câu 9: Ở một loài động vật, người ta phát hiện nhiễm sắc thể số II có các gen phân bố theo trình tự khác nhau do kết quả của đột biến đảo đoạn là: (1)ABCDEFG (2)ABCFEDG (3)ABFCEDG (4)ABFCDEG. Giả sử nhiễm sắc thể số (3) là nhiễm sắc thể gốc. Trình tự phát sinh đảo đoạn là




Câu 10: Ở sinh vật nhân thực, vùng đầu mút của nhiễm sắc thể




Câu 11: Thành phần chủ yếu của nhiễm sắc thể ở sinh vật nhân thực gồm




Câu 12: Mô tả nào sau đây đúng với cơ chế gây đột biến đảo đoạn nhiễm sắc thể?




Câu 13: Loại đột biến nhiễm sắc thể nào sau đây làm thay đổi số lượng gen trên một nhiễm sắc thể?




Câu 14: Trong cấu trúc siêu hiển vi của NST ở sinh vật nhân thực, dạng có chiều ngang 11nm là:




Sơ đồ tư duy cấu trúc NST

Không có nhận xét nào:

Số lượt xem tháng trước

Bài đăng phổ biến

Bài đăng nổi bật

Shop hoa tươi Quận 1 (GIAO HOA NHANH)

Đà Lạt- xứ sở mộng mơ với biệt danh thành phố ngàn hoa là địa điểm lí tưởng mà nhiều người chọn đi du lịch. Đến đây ...