Sinh học online, giải trí hài hước

Quá trình ức chế không điều kiện


Ức chế  Trong vỏ não song song với hưng phấn có quá trình ức chế. Hai quá trình này có thể chuyển đổi nhau, là hai mặt của quá trình hoạt động của vỏ não, thống nhất với nhau. Hưng phấn đưa đến sự thành lập và xuất hiện phản xạ có điều kiện còn ức chế có tác dụng làm giảm cường độ hoặc đình chỉ phản xạ có điều kiện, bảo vệ các tế bào thần kinh của vỏ não và phục hồi năng lượng cho vỏ não.
 Dựa vào điều kiện phát sinh ức chế trong vỏ não, quá trình ức chế trong vỏ não được chia thành hai loại: ức chế không điều kiện và ức chế có điều kiện. 
 
 Ức chế không điều kiện
 Là loại ức chế có từ khi động vật sinh ra, không cần phải luyện tập. Ức chế không điều kiện thể hiện ở hai dạng: ức chế ngoài và ức chế trên giới hạn. 


1). Ức chế ngoài
   Gọi là ức chế ngoài vì nơi phát sinh ức này không nằm trong cung phản xạ có điều kiện. Ức chế ngoài là đặc tính của tất cả các phần khác nhau của hệ thần kinh, không phải thành lập mà phát sinh ngay trong lần tác dụng đầu tiên của kích thích lạ và mất đi sau khi ngừng kích thích lạ. Do đó, khả năng của các trung khu thần kinh chuyển sang trạng thái ức chế khi có tác dụng của kích thích lạ là tính chất bẩm sinh của hệ thần kinh.

Hệ thần kinh có được tính chất này là do xung quanh cứ điểm hưng phấn đã xuất hiện một quá trình ức chế theo cơ chế cảm ứng âm. Làn sóng ức chế đó lan toả đến các trung khu khác, kể cả các tế bào thần kinh thuộc cung phản xạ có điều kiện và kìm hãm việc thực hiện phản xạ có điều kiện đó.

 Dựa vào tính chất tác dụng của các kích thích mới lạ người ta chia ức chế ngoài ra thành hai loại: ức chế ngoài tạm thời và ức chế ngoài thường xuyên.

   Các kích thích mới, lạ chỉ có tác dụng kìm hãm phản xạ có điều kiện trong một vài lần xuất hiện của nó, sau đó không còn ảnh hưởng đến phản xạ đang diễn ra nữa. Ví dụ, trong thời gian thành lập phản xạ tiết nước bọt có điều kiện ở chó, tiếng gõ cửa phòng thí nghiệm chỉ có tác dụng làm ngừng tiết nước bọt trong một vài lần, sau đó bật ánh sáng lên nước bọt vẫn tiếp tục tiết ra như trước, mặc dù cứ tiếp tục gõ vào cửa. Ức chế kiểu như vậy gọi là ức chế ngoài tạm thời.

 Ý nghĩa của ức chế tạm thời là tạo điều kiện cho con vật có điều kiện tiếp nhận và đánh giá ý nghĩa của tín hiệu lạ để có cách xử lý cho thích hợp.

  Các kích thích mới, lạ luôn luôn có tác dụng kìm hãm phản xạ có điều kiện. Ví dụ ở chó đã được thành lập phản xạ tiết nước bọt có điều kiện thì mỗi lần có tín hiệu đều có hiện tượng tiết nước bọt. Nếu trong thí nghiệm đồng thời với sự xuất hiện tín hiệu ta đánh mạnh vào mông chó thì chó sẽ ngừng tiết nước bọt đối với tín hiệu mỗi khi ta đánh mạnh vào mông nó. Ức chế này được gọi là ức chế ngoài thường xuyên.

 Ý nghĩa của ức chế ngoài thường xuyên là tạo điều kiện cho con vật ngừng phản xạ đang diễn ra để có biện pháp xử lý đối với kích thích có hại cho cơ thể.  

2). Ức chế trên giới hạn 
 Dạng ức chế này thường phát sinh trong các tế bào hệ thần kinh trung ương khi kích thích có điều kiện có cường độ quá lớn hoặc tác dụng kéo dài.

  Trong phòng thí nghiệm của I.P.Pavlov người ta đã dùng âm “mi” có cường độ trung bình làm tín hiệu có điều kiện để thành lập phản xạ tiết nước bọt có điều kiện ở chó. Sau khi phản xạ có  điều kiện  đã  được hình thành, người ta cũng dùng âm “mi”,nhưng với cường độ lớn hơn để nghiên cứu hoạt động phản xạ của não bộ. Kết quả cho thấy âm “mi” có cường độ cao hơn cường độ trung bình trước đó một ít có tác dụng gây tiết nước bọt với lượng nhiều hơn. Nếu dùng âm “mi” có cường độ quá lớn, thì lượng nước bọt tiết ra ít hơn so với trường hợp sử dụng âm “mi’ có cường độ trung bình. Hiệu quả của phản ứng yếu đi khi sử dụng âm “mi” cường độ quá lớn không phải vì các tế bào thần kinh mệt mỏi, mà do sự phát triển trong chúng một quá trình ức chế gọi là ức chế trên giới hạn.

 Nếu không thay đổi cường độ của âm thanh, mà kéo dài thời gian tác dụng của nó cũng quan sát được hiện tượng ức chế tương tự trường hợp tăng cường độ âm thanh.  Ý nghĩa của ức chế trên giới hạn là bảo vệ các tế bào thần kinh khỏi bị kiệt quệ vì phải tiếp tục hoạt động trong những điều kiện không thuận lợi, đồng thời tạo điều kiện cho chúng nghỉ ngơi và phục hồi chức năng.   

Theo GTSL Người&ĐV

Không có nhận xét nào:

Số lượt xem tháng trước

Bài đăng phổ biến

Bài đăng nổi bật

Shop hoa tươi Quận 1 (GIAO HOA NHANH)

Đà Lạt- xứ sở mộng mơ với biệt danh thành phố ngàn hoa là địa điểm lí tưởng mà nhiều người chọn đi du lịch. Đến đây ...