Sinh học online, giải trí hài hước

Quá trình chuyển hóa prôtêin


1.Chuyển hoá các axit amin trong cơ thể (hình 6.3)
 Cơ thể không hấp thu được protid nếu chưa được phân huỷ qua ống tiêu hoá. Acid amin và phần nhỏ olygopeptid được hấp thu sẽ theo máu tĩnh mạch cửa vào gan, ở đây chúng được sử dụng ngay hoặc tạm thời coi như chất dự trữ. Sau đó một phần chuyển vào máu đi tới các tế bào khác, ở đó axit amin sẽ tạo thành chất nguyên sinh mới. Năng lượng cần cho sự tổng hợp do ATP cung cấp. Sự tổng hợp protid ở các tế bào tiến hành liên tục trong suốt đời sống của sinh vật. Trong giai đoạn cơ thể đang lớn (ở nhi đồng và thiếu nhi, gia súc non) sự tổng hợp protid diễn ra rất mạnh, càng về già tổng hợp protid càng giảm.  

Sơ đồ chuyển hóa protein

   Nhờ phương pháp dùng axit amin đánh dấu bằng đồng vị N, đã chứng minh được rằng protid trong cơ thể luôn nhanh chóng bị phân huỷ và được tổng hợp lại.

 - Nếu thức ăn chứa axit amin nhiều hơn lượng cần thiết để duy trì chất nguyên sinh, các enzyme của gan sẽ tách nhóm amin khỏi các a.amin đó, nghĩa là xảy ra hiện tượng khử amin (trong gan sẽ xảy ra hiện tượng khử amin). Các enzyme khác kết hợp nhóm amin đã bị tách với khí CO2 tạo thành urea là chất thải loại của trao đổi chất, urea sẽ chuyển theo máu tới thận và thải ra ngoài cùng với nước tiểu. Khi cơ thể tăng mức oxy hóa các axit amin để sản xuất năng lượng, mức urea máu sẽ tăng cao. Cắt bỏ gan trên động vật, con vật sẽ chết vì trúng độc NH3. Thận hoạt động yếu cũng làm urea máu tăng cao.

 - Phần axit amin sau khi đã khử amin là những acid hữu cơ đơn giản gồm C, H, O được gan chuyển thành glucose hoặc thành glycogen để sử dụng như nguồn năng lượng hoặc mỡ dự trữ. 
 Prôtêin không được giữ lại hoặc hầu như không được giữ lại trong cơ thể làm chất dự trữ, cơ thể sẽ tiêu thụ prôtêin sau khi đã dùng hết dự trữ gluxit và lipit, đó không phải là prôtêin dự trữ mà là các enzyme và prôtêin cấu trúc của chính tế bào.

2. Protid toàn diện và khiếm diện - Giá trị sinh học của protid
 Protid vào cơ thể theo thức  ăn, về mặt sinh học chia làm 2 loại: toàn diện và khiếm diện.
  
- Protid toàn diện về mặt sinh học là những protid chứa đủ tất cả các axit amin cần thiết cho tổng hợp các protid của cơ thể sống. Các axit amin này cơ thể không tổng hợp được đủ cho nhu cầu, không thể lấy a.amin khác thay thế được, phải được cung cấp theo thức ăn. Trong thành phần protid toàn diện cần cho cơ thể đang lớn lên có tám axit amin cần thiết sau: valin, leucin, isoleucin, threonin, methionin, phenylalanin, tryptophan và lysin. Ngoài ra còn histidin và arginin, bình thường cơ thể tổng hợp đủ dùng nhưng khi nhu cầu cao như đang lớn thì cần phải cung cấp thêm theo thức ăn nên có tác giả coi là cần thiết. Từ các axit amin ấy có thể tổng hợp các axit amin khác, các kích thích tố ...Ví dụ: từ phenylalanin có thể tổng hợp tyrosin; từ tyrosin có thể tổng hợp các kích thích tố như kích giáp tố, adrenalin (epinephrin).

  - Protid khiếm diện về mặt sinh học là những protid thiếu một trong những axit amin mà cơ thể không tổng hợp được.

 Protid nguồn gốc động vật chứa trong thịt, trứng và sữa là toàn diện nhất (70-95%), protid có nguồn gốc thực vật không có giá trị bằng, chẳng hạn bánh mì, ngô (60%). Có vài a.amin có thể thay thế lẫn nhau, ví dụ: phenylalanin có thể thay thế tyrosin, hai protid khiếm diện cộng lại có thể tạo thành protid toàn diện.Một vài loại đậu có thể cho protid hoàn hảo.

3. Thăng bằng Nitrogen
 Bình thường cơ thể có thăng bằng nitrogen. Nitrogen vào chủ yếu là do prôtêin ăn vào (95%), còn ra chủ yếu theo đường nước tiểu và phân. Khi N vào nhiều hơn ra gọi là cân bằng nitrogen dương, ngược lại là cân bằng nitrogen âm. Muốn duy trì cân bằng nitrogen thì cần cung cấp một lượng tối thiểu prôtêin hoặc axit amin tương đương, trong đó các axit amin theo tỷ lệ thích hợp và có đủ các axit amin cần thiết.

4. Nhu cầu prôtêin
 Cơ thể cần prôtêin ăn vào để sinh trưởng hoặc để duy trì trọng lượng và thành phần prôtêin của mình. Về giá trị nhiệt lượng, 1 gam prôtêin cho  4,1kcalo. Một người ăn uống đầy đủ một ngày thải ra 12 - 16 gam nitrogen tương đương với 74 - 90g prôtêin (vì 1g N tương đương 6,25g P). Khi nhịn đói hoàn toàn vẫn dị hóa prôtêin và cơ thể vẫn thải N nhưng ngày càng thải ít dần đi. Khi ăn chế độ có đủ nhiệt lượng, chỉ thiếu prôtêin thì cơ thể cần dị hóa tối thiểu lượng prôtêin để tổng hợp các kích tố và các chất cần thiết khác (như creatin) nên phân hủy ít prôtêin, mỗi ngày chỉ thải 1,75 - 3,9g N tương đương 10 - 23g Prôtêin. Nhu  cầu sinh lý tối thiểu về prôtêin là lượng prôtêin nhỏ nhất  đủ duy trì thăng bằng nitrogen trong điều kiện ăn chế độ đủ nhiệt lượng do có gluxit và lipit. 

Định mức prôtêin hàng ngày đến nay vẫn chưa có ý kiến thống nhất. Người ta cho rằng trong điều kiện bình thường, lượng prôtêin cần thiết trong một ngày cho người trưởng thành là 1,5- 2,0g trên 1kg thể trọng, còn trong điều kiện lao động thể lực nặng nhọc là 3,0- 3,5g trên 1kg thể trọng. Tăng lượng prôtêin trên 3,0- 3,5g trên 1kg thể trọng, sẽ gây rối loạn chức năng của hệ thần kinh, của gan và của thận. 

5. Điều hoà chuyển hoá prôtêin  
 Phá huỷ một số nhân trong vùng dưới đồi có thể làm tăng mạnh quá trình bài xuất nitơ theo nước tiểu, chứng tỏ có sự tăng phân giải prôtêin trong cơ thể. Điều này nói lên rằng có sự điều hoà chuyển hoá prôtêin từ phía hệ thần kinh. Tuy nhiên chuyển hoá prôtêin được điều hoà chủ yếu bởi các hormon của các tuyến nội tiết. Insulin có tác dụng thúc đẩy quá trình tổng hợp prôtêin qua tăng cường vận chuyển axit amin vào tế bào, tăng cường sử dụng glucose ở tế bào, nhờ đó tiết kiệm được sự sử dụng các axit amin trong cung cấp năng lượng cho cơ thể. Khi thiếu insulin, sự tổng hợp prôtêin hầu như bị ngừng lại. Hormone tăng trưởng GH làm tăng tổng hợp prôtêin trong tế bào, tăng tích trữ prôtêin trong mô. Testosteron và estrogen làm tăng tích trữ prôtêin ở mô, đặc biệt là các prôtêin co cơ. Glucocorticoid làm giảm mạnh prôtêin ở nhiều loại mô, huy động các axit amin vào quá trình chuyển hoá tạo ra gluxit và năng lượng. Thyroxin gây phân giải nhanh prôtêin để lấy năng lượng trong trường hợp cơ thể thiếu gluxit và lipit. Nếu thừa gluxit, lipit và cả các axit amin, thì thyroxin có thể giúp chúng tăng tổng hợp prôtêin, đặc biệt là ở các cơ thể đang lớn.     

DOWNLOAD:

2 nhận xét:

Hải Quảng nói...

(c) Trang sinhk33 nay chuyển qua chơi cái này à

Nặc danh nói...

Dung roi a a

Số lượt xem tháng trước

Bài đăng phổ biến

Bài đăng nổi bật

Shop hoa tươi Quận 1 (GIAO HOA NHANH)

Đà Lạt- xứ sở mộng mơ với biệt danh thành phố ngàn hoa là địa điểm lí tưởng mà nhiều người chọn đi du lịch. Đến đây ...