Sinh học online, giải trí hài hước

Hiện tượng đa alen (đa gen)


Hiện tượng đa alen (multiple alenlism)
Trên thực tế, mỗi một gen không chỉcó hai alen mà có thể có nhiều hơn hai alen, gọi là đa alen. Các alen là những trạng thái cấu trúc khác nhau của cùng một gen phát sinh do đột biến.

Nói chung, nếu một gen trên nhiễm sắc thểthường(autosome) có n alen khác nhau, thì trong quần thể có thể có n(n+1)/2 kiểu gen, trong đó có n kiểu đồng hợp và n(n −1)/2 kiểu dị hợp (xem bảng 2.2). Đây chính là cơ sở của hiện tượng đa hình(polymorphism) quan sát được trong các quần thể tự nhiên.
Di truyền đa gen



Ví dụ: Sự di truyền hệ nhóm máu ABO ở người được kiểm soát bởi một gen autosome có ba alen chính là IA, IBvà IO; trong đó IOlà lặn, còn các alen IAvà IBlà đồng trội. Trong một quần thể, nói chung có sáu kiểu gen tương ứng với bốn kiểu hình hay nhóm máu sau đây:Nhóm máu ABO ở người

Bây giờ ta hãy tìm hiểu cơ sở di truyền miễn dịch của hệ nhóm máu ABO này. Sự khác nhau giữa các nhóm máu là do sự có mặt của các loại kháng nguyên và kháng thể. Các kháng nguyên(antigen) ở đây là những phân tử kết hợp protein-đường bám trên bề mặt của các tế bào hồng cầu và chúng xác định tên nhóm máu tương ứng. Các cá thể mang alen IAvàhoặc alen IBcó kháng nguyên tương ứng A vàhoặc B; còn alen IO không tạo được bất kỳ kháng nguyên nào (nên những người đồng hợp vềalen lặn này có kiểu hình O, nghĩa là "không" có kháng nguyên A hoặc B nào cả trên bềmặt các tế bào hồng cầu).

Các kháng thể(antibody) là những prôtêin do hệ thống miễn dịch tạo ra với một số lượng lớn nhằm đáp ứng với các kháng nguyên đặc thù từ bên ngoài. Cụthể, trong huyết thanh ởnhững người mang nhóm máu O thấy có cả hai loại kháng thể kháng -A và kháng -B gọi là α và β; ở những người nhóm máu AB không có bất kỳ loại kháng thể nào; còn ở những người nhóm máu A và B chỉ có một loại kháng thể tương ứng là α và β.

Ý nghĩa lâm sàng của nguyên tắc truyền máu là ở chỗ khi truyền sai nhóm máu sẽ xảy ra phản ứng ngưng kết chết người do phản ứng giữa kháng nguyên bề mặt của hồng cầu người cho (donor), mà lượng huyết thanh là không đáng kể, với kháng thể có trong huyết thanh của người nhận(recipient). Vì thế, những người có cùng nhóm máu thì có thể cho và nhận của nhau. Đặc biệt, nhóm máu O do thiếu cả hai loại kháng nguyên A và B nên có thể truyền cho một người mang bất kỳ nhóm máu nào; ngược lại người mang nhóm máu AB có thể nhận bất kỳ nhóm máu nào.

Hiện tượng đa alen tồn tại phổ biến trong các quần thể sinh vật khác nhau. Ví dụ, gen kiểm soát màu mắt đỏ-trắng ởruồi giấm gồm một chuỗi 12 alen, với tính trội giảm dần từ đỏ kiểu dại cho đến trắng đột biến lặn (w) theo thứ tự từ trái sang phải và trên xuống như sau:
Hiện tượng đa gen

Một số gen ở người, chẳng hạn như các gen đối với kháng nguyên bạch cầu người  HLA (human leukocyte antigen) xác định các kháng nguyên trên bề mặt của hầu như tất cả các tế bào có thể có nhiều alen. Ví dụ, gen HLA-B có nhiều hơn 30 alen được xác định khác nhau về mặt kháng nguyên trong một số quần thể. Kết quả của sự đa dạng này là, trong một quần thể có rất nhiều kiểu gen ở gen HLA-B(465 kiểu gen khác nhau, với 30 kiểu đồng hợp và 435 kiểu dị hợp), thực sự tạo nên một dãy biến dị kiểu gen rộng. 

Theo GT Di truyền học
DOWNLOAD:

Không có nhận xét nào:

Số lượt xem tháng trước

Bài đăng phổ biến

Bài đăng nổi bật

Shop hoa tươi Quận 1 (GIAO HOA NHANH)

Đà Lạt- xứ sở mộng mơ với biệt danh thành phố ngàn hoa là địa điểm lí tưởng mà nhiều người chọn đi du lịch. Đến đây ...